ศัพท์ภาษาอังกฤษที่น่าสนใจเกี่ยวกับคำว่า "ผี"

ผีเป็นบุคคลที่เราไม่พึงปรารถนาจะพบ แต่เราชอบนินทาพวกเขาแถมยังพยายามเจอบ่อยเหลือเกินในจอภาพยนตร์ ทั้งที่ก็ไม่รู้ว่ามีตัวตนจริงหรือเปล่า ด้วยส่วนใหญ่ได้ยินกันปากต่อปาก ประสบการณ์ส่วนตัวก็ไม่ชัดเจน อาจเกิดจากความผิดปกติทางประสาทสัมผัส หรือการหลอกตัวเองก็ได้ ยิ่งหนังผีทำได้วิจิตร พิศดารออกมามากเท่าใดเราก็ยิ่งกลัวผีคือหลอนตัวเองมากขึ้น
 
 อนึ่งในที่นี้ไม่ใช่จะมาถกเถียงกันว่าผีมีจริงหรือไม่ แต่จะมาคุยเรื่องศัพท์ภาษาอังกฤษที่น่าสนใจเกี่ยวกับคำว่า "ผี"  ฝรั่งนี่เห็นเจริญทางวัตถุมาก แต่ความจริงก็เชื่อเรื่องผีไม่แพ้เราเลย โดยเฉพาะคนอังกฤษเพราะที่อังกฤษมีบ้าน หรือปราสาทเก่า ๆ มาก
 
แน่นอนว่าภาษาเด็กๆ ที่เราทั่วไปรู้กันของผี คือ ghost แต่ความจริงแล้วยังมีศัพท์อื่น ๆ อีกมากมายที่ฝรั่งใช้เรียก ผี อย่างเช่น  apparition , phantom ,spook ฯลฯ แต่ที่ใช้กันเยอะก็ได้แก่
 
Spirit แปลว่าผีหรือวิญญาณ (หรือที่ไม่เกี่ยวกับผีก็คือ"จิตวิญญาณ")  เราอาจจะใช้คำ ๆ นี้กับวิญญาณที่มนุษย์เชื่อว่าปกป้องพื้นที่ต่างๆ เรียกกันว่า Guardian spirit เช่น ผีบ้าน หรือ household spirit
 
A household spirit is the spirit Thai people believe to guard their houses.
 
ผีบ้านคือผีที่คนไทยเชื่อว่าจะคอยปกป้องรักษาบ้านของตน
 
หากเป็นผีไฮคลาสหรือผีในวรรณคดีหรือความเชื่อทางศาสนา และมีอิทธิฤทธิ์มากเช่น พระแม่คงคา พระแม่โพสก พระพิรุณ ฯลฯ ฝรั่งเค้าอาจจะเรียกว่าเป็นเทพ ถ้าเป็นเพศหญิง เค้าเรียกว่า goddess เช่น พระแม่คงคา ก็คือ goddess of river พระแม่โพสพ คือ goddess of grain ส่วนพระพิรุณ ซึ่งเป็นเพศชายก็คือ god of rain อย่าลืมนะครับว่าต้องขึ้นต้นด้วย g ตัวเล็ก หากเป็น G ตัวใหญ่ ก็จะเป็นพระเจ้าสูงสุดไป
 
Krathong festival bases on the belief that the goddess of river is pleased by the krathong.
 
ประเพณีลอยกระทงตั้งอยู่บนความเชื่อที่พระแม่คงคาจะรู้สึกชอบใจกับกระทง
 
ส่วนนางไม้นี่ฝรั่งเค้าเรียกว่า Nymph ซึ่งเป็นที่มาของคำว่า Nymphomania ที่แปลว่า "ผู้หญิงที่มีความต้องการทางเพศสูง" ไม่ใช่ hysteria ที่แปลว่าโรคชักกระตุก
 
demon ก็เป็นผีแบบฤทธิ์เหมือนกันแต่เป็นในด้านชั่วร้าย หมือนกับ evil/devil (ปีศาจ)หรือ Satan (ซาตาน) ทศกัณฐ์ซึ่งมีรูปปั้นอยู่ตามวัดในกรุงเทพฯ นี่ เวลาฝรั่งมาถามอย่าไปตอบว่าเขาเป็น giant นะครับ แต่เป็น demon เพราะ giant ตามความหมายของฝรั่งคือคนร่างใหญ่ มีแต่กำลัง ส่วนทศกัณฐ์มีฤทธิ์ อำนาจเยอะและเป็นตัวแทนของกิเลสของมนุษย์ คำเหล่านี้หากเป็นคำคุณศัพท์อาจจะหมายถึงอย่างชั่วร้าย ผิดมนุษย์มนาก็ได้
 
Hitler made a demonic plan to exterminate the million lives of Jews. 
 
ฮิตเลอร์วางแผนชั่วร้ายที่จะกำจัดชาวยิวจำนวนหลายล้านคน 
 
Poltergeist นั้นไม่ใช่ผีที่เห็นกันจะๆ แต่เป็น
 
A spirit that throws object around and makes loud noises.
 
ผีที่โยนข้าวของหรือทำเสียงดังหรือให้เจ้าของบ้านต้องตกใจ (อันนี้กลายเป็นชื่อหนังมาแล้ว)
 
ถูกผีสิง นี่ฝรั่งเค้าเรียกว่า possess นะครับ แต่ต้องเป็น v to be หรือ is /am /are + possessed
 
He is possessed by the evil spirit.
 
เขาถูกวิญญาณชั่วร้ายเข้าสิงสู่
 
ถูกผีสิงแล้วทำอย่างไรดี ก็ต้องไล่ผีออกนะสิครับ ภาษาอังกฤษคือ exorcise และผู้ไล่ผีออกคือ exorcist ดังชื่อของหนังผีอมตะเมื่อสามสิบกว่าปีก่อน ฝรั่งนี่เขาค่อนข้างเคร่งเรื่องกฏหมายนะครับ มีหลายครั้งที่หมอผีหรือบาทหลวงต้องติดคุกเพราะไล่ผีไปไล่ผีมา ผู้ป่วยกลายเป็นผีเสียเอง 
 
บ้านผีสิงนี่ฝรั่งเค้าเรียกว่า Haunted house นะครับ อาจจะไม่ใช่บ้านเพียงอย่างเดียวแต่เป็นสถานที่อื่นก็ได้ 
 
This hospital is haunted by the ghosts of the patient who have died for decades.
 
โรงพยาบาลแห่งนี้ถูกสิงสู่โดยวิญญาณของบรรดาคนไข้ที่เสียชีวิตมาเป็นสิบ ๆ ปี
 
คำว่า haunt แปลว่า สิงสู่ ดังนั้นฝรั่งเค้าไม่ใช่กับคำว่าผีหลอก(the ghost haunts) หรือ be haunted by a ghost (ถูกผีหลอก) นะครับ ถ้าจะบอกว่าเขาถูกผีหลอก ฝรั่งเค้าก็บอกตรงๆ ไปเลยว่า 
 
Ryo saw a ghost at that deserted house last week.
 
ริวเห็นผีที่บ้านร้างหลังนั้นเมื่ออาทิตย์ที่แล้ว
 
คำว่า haunt จะใช้กับสิ่งอื่นที่ทำให้คนนั้นหมกหมุ่นหรือมีความวิตกกังวล
 
NCPO is always haunted by the idea that someone's trying to overthrow them
 
คสช.วิตกกังวลเสมอจากความคิดที่ว่ามีคนพยายามจะโค่นล้มพวกเขา
 
คำสุดท้ายที่น่าจะพูดถึง อาจจะไม่ใช่เกี่ยวกับผีโดยตรง แต่เป็นเรื่องที่ทำให้คนเกี่ยวข้องมักจะนึกถึงเรื่องผีเสมอนั้นคือ ทรัพย์สินของคนที่เสียชีวิตจากการฆาตกรรมหรืออุบัติเหตุ (เรียกง่าย ๆว่าตายโหงนั้นแหละ) หรือฆ่าตัวตาย ฝรั่งเค้าเรียกว่า Stigmatized property คำว่า stigmatize แปลว่าทำให้ละอายใจหรือถูกสาป นั้นก็เพราะเป็นทรัพย์สินที่คนรู้ประวัติไม่ใคร่อยากจะครอบครองต่อเท่าไรนัก อาจเพราะเกิดความตะขิดตะขวงใจ หรือว่ากลัวผีของเจ้าของเดิมจะมาทวงคืนก็ไม่ทราบได้ ที่เมืองนอก พวกนายหน้าขายบ้านมักจะปกปิดไม่ให้ลูกค้ารู้ว่าบ้านหลังนี้เคยมีคนตายมาแล้ว
 

ศัพท์ภาษาอังกฤษที่น่าสนใจเกี่ยวกับคำว่า "ผี"

ผีเป็นบุคคลที่เราไม่พึงปรารถนาจะพบ แต่เราชอบนินทาพวกเขาแถมยังพยายามเจอบ่อยเหลือเกินในจอภาพยนตร์ ทั้งที่ก็ไม่รู้ว่ามีตัวตนจริงหรือเปล่า ด้วยส่วนใหญ่ได้ยินกันปากต่อปาก ประสบการณ์ส่วนตัวก็ไม่ชัดเจน อาจเกิดจากความผิดปกติทางประสาทสัมผัส หรือการหลอกตัวเองก็ได้ ยิ่งหนังผีทำได้วิจิตร พิศดารออกมามากเท่า

20 เหตุการณ์ที่ผมพบในทศวรรษที่ 80

ทศวรรษที่ 80 ของฝรั่งคือปี 1980-1989  หรือว่าช่วง พ.ศ. 2523  ถึง พ.ศ. 2532 เป็นช่วงเปลี่ยนแปลงในชีวิตของผมดังที่เรียกว่า coming -of- age  คือจากเด็กที่ไม่รู้ความอะไรมาเป็นวัยรุ่น ต่อไปนี้เป็นตัวอย่างของเหตุการณ์ที่ผมได้ประสบพบในช่วงเหล่านั้น 

Fidelio อุปรากรการเมืองของเบโธเฟน

ถึงแม้เบโธเฟน (Ludwig Van Beethoven) จะได้ชื่อว่าเป็น คีตกวีที่แสนเก่งกาจคนหนึ่งในยุคคลาสสิกและโรแมนติก แต่ศิลปะแขนงหนึ่งที่เขาไม่สู้จะถนัดนักคือการเขียนอุปรากร เหมือนกับ โมซาร์ท คาร์ล มาเรีย ฟอน เวเบอร์ หรือ โจอากีโน รอสซีนี  ดังนั้นช่วงชีวิต 50 กว่าปีของเบโธเฟนจึงสามารถสร้างอุปรากรออกมาได้เพี

The Godfather

ตามความจริง คำว่า Godfather เป็นคำที่ดีมาก หมายถึงพ่อทูนหัว ของศาสนาคริสต์ที่หมายถึงใครสักคนหนึ่งยอมรับเป็นพ่อทูนหัวของเด็กซึ่งเป็นลูกของคนอื่นในพิธีศีลจุ่มหรือ Baptism เขาก็จะเป็นผู้ประกันว่าเด็กคนนั้นจะได้รับการศึกษาทางศาสนาและถ้าพ่อแม่ของเด็กคนนั้นตายก็ต้องรับอุปการะ นอกจากนี้ยังหมายถึงฝ่ายห