ยุกติ มุกดาวิจิตร: วัฒนธรรมส้วม

ในวาระที่ประเทศไทยกำลังจะมีแผนแม่บทพัฒนาส้วมสาธารณะไทย ระยะที่ 3 (พ.ศ.2556-2559) (ตามข่าว) จึงขอนำวิดีโอ แสดงทัศนะของนักปรัชญาชื่อดังแห่งปลายศตวรรษที่ 20 ถึงต้นศตวรรษที่ 21 นาม สลาวอย ชีเชก (Slavoj Zizek) มาเพื่อให้แลกเปลี่ยนทำความเข้าใจกันว่า ทำไมส้วมจึงสำคัญนักหนา

ชีเชกเสนอวิธีเปรียบเทียบวิธีการจัดการอึของคนอังกฤษ ฝรั่งเศส เยอรมัน ว่าแตกต่างกันเพราะมีวิธีเข้าใจชีวิตที่แตกต่างกัน เขาสังเกตจากส้วม 

ฝรั่งเศสจัดการอึแบบกำจัดให้เร็วๆ อังกฤษปล่อยให้มันล่องลอยสักพักแล้วกำจัด เยอรมันต้องพิจารณามันก่อน

ชีเชกเสนอว่า ที่เป็นอย่างนี้เนื่องจากมันสอดคล้องกับพัฒนาการความคิดในยุโรปตั้งแต่สมัยเฮเกล ซึ่งมีสิ่งที่เรียกว่า European Trinity คือความเป็นชาติ ทัศนคติทางการเมือง และทัศนคติต่อชีวิต 

เยอรมัน: การเมืองอนุรักษ์นิยม ทัศนะต่อชีวิต มุ่งที่ความเเป็นกวี การครุ่นคิด พออึแล้ว ส้วมเยอรมันจึงโชว์ออกมาข้างหน้า คนเยอรมันเป็นนักคิด จึงต้องขอพิจารณาอึกันก่อน

ฝรั่งเศส: อุดมการณ์การเมืองเป็นซ้าย เป็นนักปฏิวัติ อึแล้วต้องกำจัดทันทีให้สิ้นซาก เหมือนต้องใช้กิโยติน จัดการอย่างรวดเร็ว

อังกฤษ: เศรษฐกิจ เสรีนิยม ปฏิบัตินิยม อึแล้วให้อิสระ ล่องลอยสักพัก ไม่กังวล ทุกอย่างจัดการได้ แล้วค่อยกดชักโครกลงไป

ดูเหมือนข้อเสนอของชีเชกจะมีวิธีคิดเหมารวมแบบ "ลักษณะประจำชาติ" ไปหน่อย แต่ก็สนุกนึกดีครับ ลองนึกดูว่า เราจัดการกับสิ่งปฏิกูลอย่างไรกันบ้าง จะเข้าใจมันได้อย่างไร

นอกจากวิดีโอนี้แล้ว ศึกษาวัฒนธรรมส้วมเพิ่มเติมได้ใน http://savageminds.org/2013/02/06/some-notes-on-toilets/