Skip to main content

ผมรู้จักกับคุณหมอสงวน นิตยารัมภ์พงศ์  ตอนอายุ 18 ปี สมัยที่ได้เริ่มวาระการเป็นกรรมการควบคุมคุณภาพมาตรฐานบริการสาธารณสุข จากสายองค์กรเอกชนด้านเด็กและเยาวชน เมื่อหลายปีก่อน

ตอนเข้าร่วมประชุมกับคณะกรรมการในตอนแรกๆ ผมค่อนข้างจะเกร็งเพราะคณะกรรมการแต่ละท่านเป็นผู้ใหญ่ที่มีความสำคัญต่อวงการสาธารณสุขและสังคมและอาวุโสห่างจากผมมากกว่า 20 ปี
 
ตอนนั้น คุณหมอสงวน ทำหน้าที่เป็นเลขานุการในที่ประชุม และเมื่อประชุมเสร็จสิ้น ผมได้เข้าไปทักทายและแนะนำตัวเองกับท่าน ท่านมีความเป็นกันเองและให้เกียรติกับผมมากและได้บอกให้ผมสบายใจ มั่นใจและเชื่อมั่นในการทำหน้าที่ของตนให้ดีที่สุด

หลังจากเจอกันครั้งแรก ผมก็ได้พบเจอกับคุณหมอ ในวาระอื่นๆ คุณหมอได้ทำหน้าที่ของตนเองในฐานะเลขาธิการของสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติได้อย่างเต็มที่ เต็มความสามารถ ทุกๆ ครั้งที่ผมเห็นคุณหมอเสวนาหรือบรรยายเป็นวิทยากรด้านหน้าเวที ผมจะรู้สึกรับรู้ได้ถึงความตั้งใจ พลังใจ หลายๆ อย่างที่เผยออกมาปรากฏแก่ความรู้สึกของผู้เข้าร่วมเวที

ผมทราบดีว่าคุณหมอเป็นหมอคนหนึ่งที่ได้บุกเบิกเส้นทางของการสร้างหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า ร่วมกับเครือข่ายหลายภาคี และยังเป็นคนที่ยึดมั่นต่ออุดมการณ์ ความเชื่อ ศรัทธาของตนต่อระบบสาธารณสุขที่เข้าถึงแก่ประชาชนทุกๆ คนที่อยู่บนผืนแผ่นดินไทยอย่างทั่วถึงและเท่าเทียมซึ่งท่านก็ได้ดำเนินมาตั้งแต่ทำหน้าที่เป็นแพทย์ เป็นบุคลากรของสาธารณสุขที่มองเห็นประโยชน์ของตนเป็นที่สอง รองจากประโยชน์ของผู้อื่น

ระบบประกันสุขภาพแห่งชาติเกิดขึ้นด้วยเจตนารมณ์ ที่ต้องกรให้ประชาชนทุกคนได้รับสิทธิขั้นพื้นฐานของตน ซึ่งระบบประกันสุขภาพต้องเป็น “รัฐสวัสดิการ” ไม่ใช่เป็นเพียงแค่การ “สงเคราะห์” และทุกคนในผืนแผ่นดินไทย ต้องเข้าถึงการรักษาพยาบาล และบริการสาธารณสุขที่มีคุณภาพและมาตรฐานอย่างเท่าเทียมกัน

แม้ว่าทุกวันนี้ในตัวระบบประกันสุขภาพแห่งชาติ จะพัฒนาระบบสิทธิประโยชน์ การมีส่วนร่วมของท้องถิ่นในการจัดการบริการสุขภาพในชุมชน การพัฒนาระบบบริการหลายๆ ส่วน แต่ก็ยังคงมีปัญหาเกี่ยวกับสิทธิการเข้าถึงของประชาชนหลายส่วน เช่น คนที่ไร้สัญชาติ ไม่มีเลข 13 หลัก ที่จะยืนยันว่าเป็นคนไทย หรือแม้แต่บริการบางอย่างเช่น ฟอกไต ที่ก็เพิ่งจะเริ่มเข้าสู่ชุดสิทธิประโยชน์ เป็นต้น

พวกเราที่เป็นเครือข่ายภาคประชาสังคมที่ติดตาม เกี่ยวข้องกับงานสุขภาพต่างมุ่งหวังให้ระบบประกันสุขภาพแห่งชาติเป็นระบบที่เอื้อต่อคนทุกคนให้มากที่สุดเท่าที่จะมากได้ รวมถึงการเคารพสิทธิของทุกคนในฐานะที่เป็นมนุษย์เช่นเดียวกัน ไม่ว่าคนๆ นั้น จะอายุเท่าไหร่ เพศไหน อาชีพอะไร เชื้อชาติไหน ก็ตาม...

คุณหมอสงวน รับรู้ถึงสิ่งที่ประชาชนต้องการมาตลอด และชั่วชีวิตที่ท่านเป็นเลขาธิการสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ ท่านก็ได้มีส่วนสำคัญในการผลักดันสิ่งที่ประชาชนต้องการและตอบสองต่อประโยชน์และสิทธิของประชาชน เช่น การทำCL การพัฒนาระบบบริการส่งต่อ การรณรงค์เรื่องบริการปฐมภูมิ สิทธิประโยชน์ต่างๆ เช่น เรื่อง ยาต้านไวรัสเอชไอวี เป็นต้น

ทั้งนี้ในช่วงที่เกิดเหตุการณ์สึนามิ คุณหมอก็เป็นตัวตั้งตัวตีในการจัดกิจกรรมอาสาสมัครเยาวชน U Volunteers ไปช่วยเหลือผู้ประสบภัยในครั้งนั้น ซึ่งถือว่าเยาวชนที่ได้เข้าร่วมกิจกรรมดังกล่าวก็ได้เรียนรู้เรื่องการเป็นอาสาสมัครและจิตสาธารณะไปด้วย...

นอกจากความเป็นหมอแล้ว คุณหมอยังได้ตั้งมั่นในการปฏิบัติธรรม เจริญสติอย่างมุ่งมั่น ตอนที่ผมได้พบกับคุณหมอเมื่อครั้งที่พระอาจารย์ติช นัท ฮันห์ มาจัดภาวนาที่เชียงใหม่เมื่อกลางปี 2550 ตอนนั้นเราได้สนทนาธรรมกัน ขณะที่คุยกันผมรับรู้ได้ถึงสภาวะจิตแห่งปัจจุบันที่คุณหมอดำรงสติระลึกรู้ ขณะที่เราสนทนากัน เราต่างหยุดการกระทำต่างๆ เช่น การเดิน การดื่ม แต่หันมานั่งพูดคุยกันในสภาวะปัจจุบัน

ผมเคารพนับถือคุณหมอในฐานะที่ท่านเป็นผู้ใหญ่ในวงการสาธารณสุขแต่ไม่มีอาการถือตัวเลยแม้แต่น้อย แม้ว่าผมจะอายุน้อยกว่าหลายเท่า แต่ท่านก็ให้เกียรติทั้งในฐานะญาติธรรมและผู้ร่วมสายงานในสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ

เมื่อตอนที่ผมทราบข่าวว่าคุณหมอต้องเข้ารักษาตัวที่โรงพยาบาลในช่วงสองสัปดาห์ก่อนที่จะเสียชีวิต ได้ทราบว่าญาติมิตรที่เคารพรักคุณหมอได้ร่วมกันภาวนาให้แก่ท่าน ซึ่งผมเองก็ได้ภาวนาและแผ่เมตตาให้แก่เจ้ากรรมนายเวร สิ่งศักดิ์สิทธิ์ ทั้งหลายในสากลโลก เพื่อให้ช่วยบรรเทาอาการป่วยของคุณหมอให้ดีขึ้นๆ ทว่าอย่างไรเสียในที่สุดแล้ว คุณหมอก็ได้จากโลกนี้ไปอย่างไม่มีวันกลับ และผมเชื่อว่าท่านจะจุติในภพภูมิที่ดีอย่างแน่นอน

ผมเชื่อมั่นว่าการจากโลกนี้ไปอย่างไม่มีวันกลับของคุณหมอจะไม่จบลงเพียงกายและจิตเท่านั้นหากแต่กายของท่านยังมีประโยชน์ต่อนักศึกษาแพทย์จำนวนไม่น้อย ดั่งที่ท่านได้มีเจตนาบริจาคร่างกายแก่คณะแพทย์ ส่วนจิตวิญญาณของการเป็นนักพัฒนา นักต่อสู้ เพื่อคนอื่นด้วยหัวใจของความเป็นมนุษย์ จะยังดำรงอยู่ต่อไป....ตราบเท่าที่มนุษย์ยังดำรงตนอยู่ในผืนโลกใบนี้

ขอให้ดวงจิตของคุณหมอสงวน ไปสุคติภูมิครับ.....


    

บล็อกของ กิตติพันธ์ กันจินะ

กิตติพันธ์ กันจินะ
งานวิจัยมากมายทยอยออกมานำเสนอผ่านสื่อมวลชน ในช่วงก่อนวาเลนไทน์ ชนิดที่ว่า นอกจากจะเป็นช่วงเทศกาลวันแห่งความรักแล้ว ยังเป็นเทศกาลนำเสนอผลวิจัยวัยรุ่นอีกก็ว่าได้งานวิจัยที่ออกมาส่วนใหญ่แล้ว มีลักษณะ “ถ้ำมอง” และ นำเสนอด้าน “ลบ” ของวัยรุ่นเพียงอย่างเดียว ทำนองว่า วัยรุ่นจะมีเพศสัมพันธ์กันมากที่สุดในวันดังกล่าว – ผมเองได้พยายามค้นหาดูว่ามีผลวิจัยหรืองานสำรวจอะไรบ้างที่ให้ข้อเสนอแนะทางออกในเชิงสร้างสรรค์เกี่ยวกับเรื่องเพศของวัยรุ่นนอกจากผลการสำรวจของ เครือข่ายเยาวชนด้านเอดส์ ประเทศไทย (Youth Net) ที่เสนอว่า วัยรุ่นกว่า 70% เห็นว่าควรมีวิชาเพศศึกษาในหลักสูตรของทุกโรงเรียน…
กิตติพันธ์ กันจินะ
1นันกับฝน เรียนอยู่มหาวิทยาลัยอีกไม่กี่เดือนก็จะจบการศึกษาแล้ว เขาทั้งสองเป็นเด็กต่างอำเภอที่ได้ย้ายมาเรียนในตัวเมืองของจังหวัดแห่งหนึ่งในภาคเหนือทั้งสองคนพบกันครั้งแรกตอนเข้า ม.4 ตอนนั้นเป็นจุดตั้งตนให้เขาและเธอได้รู้จักและพัฒนาความสัมพันธ์เรื่อยมาจนเป็นแฟนกัน และจากนั้นนันกับฝนจึงตัดสินใจย้ายหอมาอยู่ด้วยกัน อาศัยห้องเดียวกัน ตอนเรียน ม.5 ตอนที่มีอะไรกันครั้งแรก นันใช้ถุงยางอนามัย เพียงเพราะยังไม่อยากรับผิดชอบผลกระทบที่จะตามมาจากการมีอะไรโดยไม่ได้ป้องกัน เขาไม่ได้ให้ฝนคุมกำเนิดด้วยการทานยาคุมกำเนิดเพราะกลัวผลข้างเคียง ที่จะเกิดขึ้น แต่เลือกใช้ถุงยางอนามัยทุกๆ ครั้ง พอเรียนจบ ม.6…
กิตติพันธ์ กันจินะ
ผมเพิ่งกลับจากค่ายเยาวชนที่จังหวัดเชียงราย เป็นการจัดกิจกรรมเรื่องเพศ มีวัยรุ่นหลายคนเข้าร่วมกิจกรรมดังกล่าว ซึ่งโดยหลักแล้วก็เป็นการแลกเปลี่ยนประสบการณ์ในเรื่องเพศ เพศภาวะ และเพศวิถี ซึ่งเน้นการพูดคุยจากมุมภายในของผู้เข้าร่วมแต่ละคนมีน้องคนหนึ่งที่มาร่วมกิจกรรม บอกความรู้สึกกับผม “ผมดีใจมากครับ ที่ได้มาร่วมกิจกรรมนี้ อยากเข้าร่วมกิจกรรมแบบนี้ แต่ไม่ค่อยมีโอกาสเลย ดีนะครับที่พวกพี่มาจัด” น้องอีกคนหนึ่งก็บอกอีกว่า ที่ชุมชนของตัวเองได้มีการจัดกิจกรรมโดยอบต. แต่กิจกรรมส่วนใหญ่จะเน้นการกีฬา กิจกรรมตามวันสำคัญ และเยาวชนในชุมชนก็เข้าร่วมฟังน้องทั้งสองคนพูดขึ้นมาผมก็คิดถึง ผลการศึกษาวิจัยเรื่อง “…
กิตติพันธ์ กันจินะ
ผมรู้จักกับคุณหมอสงวน นิตยารัมภ์พงศ์  ตอนอายุ 18 ปี สมัยที่ได้เริ่มวาระการเป็นกรรมการควบคุมคุณภาพมาตรฐานบริการสาธารณสุข จากสายองค์กรเอกชนด้านเด็กและเยาวชน เมื่อหลายปีก่อน ตอนเข้าร่วมประชุมกับคณะกรรมการในตอนแรกๆ ผมค่อนข้างจะเกร็งเพราะคณะกรรมการแต่ละท่านเป็นผู้ใหญ่ที่มีความสำคัญต่อวงการสาธารณสุขและสังคมและอาวุโสห่างจากผมมากกว่า 20 ปี  ตอนนั้น คุณหมอสงวน ทำหน้าที่เป็นเลขานุการในที่ประชุม และเมื่อประชุมเสร็จสิ้น ผมได้เข้าไปทักทายและแนะนำตัวเองกับท่าน ท่านมีความเป็นกันเองและให้เกียรติกับผมมากและได้บอกให้ผมสบายใจ มั่นใจและเชื่อมั่นในการทำหน้าที่ของตนให้ดีที่สุด
กิตติพันธ์ กันจินะ
ลมหนาว ยังไม่จางหาย....วันเด็กแห่งชาติเพิ่งจัดเสร็จไปไม่กี่วัน จนถึงวันนี้ วันเด็ก เสาร์ที่สองของเดือนมกราคม ยังคงมีการจัดมาอย่างสม่ำเสมอทุกๆ ปี นับตั้งแต่สมัย พ.ศ. 2499 ในยุคจอมพล ป.พิบูลสงคราม ดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรี และตั้งแต่ พ.ศ. 2502 จอมพล สฤษดิ์ ธนะรัตน์ ได้มอบคติเตือนใจสำหรับเด็กๆ ปีละ 1 คำขวัญ จนกลายเป็นธรรมเนียมปฏิบัติสืบเนื่องจนถึงปัจจุบันวันเด็กที่ผ่านมา ผมได้ร่วมกิจกรรมที่ศูนย์เพื่อน้องหญิง จ.เชียงราย ภายในงานจัดกิจกรรมในแนวว่า “ข้างหลังภาพ” ทำนองว่า ทำงาน ทำกิจกรรม กันมามากมาย ทั้งเด็ก ผู้ปกครอง ผู้สูงอายุ วันนี้น่าจะมาดูกันว่าได้ทำอะไรกันมาบ้าง ซึ่งเด็กๆ…
กิตติพันธ์ กันจินะ
กาลชีวิตของผมเดินทางผ่านมาแล้วอีกหนึ่งปี และคงจะเดินทางต่อไปตามเข็มนาฬิกา สายน้ำ สาดลม แสงแดด เช่นนี้อีกเรื่อยๆ ตราบที่ยังคงมีลมหายใจอยู่...เมื่อปีที่แล้ว เรื่องราวที่เกิดขึ้น อันเกี่ยวข้องกับเยาวชน คนหนุ่มสาวในประเทศนี้มีมากมายทั้งร้ายดี โดยส่วนตัวแล้ว เห็นความพยายามของผู้ใหญ่หลายภาคส่วนที่เข้ามาสนับสนุนการทำกิจกรรมสร้างสรรค์สังคมของเยาวชนอยู่มากมายหลายหลากโครงการพัฒนาเยาวชนจำนวนมาก ทั้งภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคธุรกิจ ล้วนมุ่งเน้นให้เยาวชนคนหนุ่มสาวเข้ามาทำกิจกรรมทางสังคมมากขึ้นอย่างเห็นได้ชัด ตัวอย่างที่ได้รับรู้มาดังเช่น โครงการเยาวชนไทยไม่ทอดทิ้งสังคม ที่เครือข่ายเยาวชน 14 กลุ่ม…
กิตติพันธ์ กันจินะ
การเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร เพิ่งจบลงเมื่อวานนี้ ตอนค่ำ ผลสรุปจากการกากบาทลงคะแนนให้กับคนที่รัก พรรคที่ชอบ ได้ผลออกมาอย่างไม่เป็นทางการ บางคนอาจถูกใจ บางคนอาจไม่ถูกใจหลังจากลงคะแนนเสียงเสร็จ ผมได้เดินทางไปยังเขตชายแดนอำเภอแม่สายกับพี่ๆ เจ้าหน้าที่ศูนย์เพื่อน้องหญิง เพื่อจับจ่ายซื้อของและเดินเล่นไปมาตามประสาคนที่อยากพักผ่อนเที่ยวท่องให้คล่องใจเวลาในการเดินทางไป การเดินทางจับจ่ายซื้อของ และการเดินทางกลับ เริ่มจากตอนสาย จนถึงตอนหัวค่ำ ระหว่างที่อยู่เขตอำเภอแม่สาย ผมแยกตัวจากพี่ๆ เจ้าหน้าที่อีก 4 คน เดินเล่นเองคนเดียว เพียงเพื่อจะหาร้านกาแฟสดดีๆ ที่มีหนังสืออ่านและมีเพลงฟัง ผมเดินไปทั่ว…
กิตติพันธ์ กันจินะ
มาจนถึงวันนี้ผมยังไม่ได้พาตัวและตาของตนไปดูภาพยนตร์เรื่อง "รักแห่งสยาม" เลย แม้ว่าจะมีเพื่อนๆ หลายคนได้เชื้อเชิญแจ้งแถลงชวนให้ไปดูหลายเวลา หลายคราก็ตาม ผมก็ยังไม่ได้ไปดูเสียทีโดยส่วนตัวแล้ว ผมไม่ได้เป็นคนปฏิเสธโรงภาพยนตร์นะครับ เพราะภาพยนตร์แต่ละเรื่องที่จะทำให้ผมไปดูได้นั้น ต้องเป็นเรื่องที่ผมมีเพื่อนไปดูด้วย คือ ถ้าไปคนเดียวผมคงไม่ไปครับ เพราะไม่เคยดูหนังคนเดียว และยิ่งไม่รู้ว่าต้องซื้อตั๋ว ซื้ออะไรยังไงบ้าง เพราะปกติเวลาไปเพื่อนๆ จะเป็นคนซื้อตั๋วและขนมขบเคี้ยวเข้าไปให้สำหรับ "รักแห่งสยาม" ถือเป็นภาพยนตร์ที่มีผู้คนกล่าวถึงค่อนข้างมาก และกล่าวถึงในหลายแง่มุม เช่น…
กิตติพันธ์ กันจินะ
“อากาศหนาวๆ เย็นๆ อย่างนี้ หากได้หาใครสักคนมาอยู่ข้างกายก็คงจะดี” เพื่อนรุ่นพี่พูด บอกเสมือนจะสื่อให้ผมหาใครสักคนมาอยู่ข้างกาย เพื่อเป็นเพื่อนคุย แต่ผมคิดว่านัยยะของคำพูดนี้ น่าจะสะท้อนความคิดบางอย่าง ว่าการที่จะมีใครสักคนเข้ามาอยู่ใกล้ๆ เราในช่วงฤดูหนาวเช่นนี้ แน่นอนว่าจะช่วยทำให้เราอุ่นกายและอุ่นใจได้พร้อมๆ กันผมครุ่นคิดถึงคำพูดของเพื่อนรุ่นพี่ หลายวัน พลันกับได้ยินเรื่องราวเรื่องการคัดค้านมหาวิทยาลัยในกำกับของรัฐหรือ ‘มอ’ นอกระบบ  ก็ทำให้นึกถึง ความรักนอกระบบ ไปด้วย ความรักนอกระบบ กับ ‘มอ’ นอกระบบ แม้จะไม่เหมือนกัน…
กิตติพันธ์ กันจินะ
ความรักไม่เข้าใครออกใคร ไม่ว่าวัย-อาชีพ-เพศ-ชนชั้น-เชื้อชาติใด ความรักย่อมมีอยู่ในทุกที่ ดั่งเช่นความรักของคนทำงานเรื่องเพศในการทำงานเรื่องเพศ หลายคนมองว่าอาจยากต่อการทำความเข้าใจกับคู่ของตัวเอง เมื่อเราเป็นผู้หญิงและคู่ของเราเป็นผู้ชาย แล้วให้เราเริ่มคุยเรื่องเพศก่อน ก็อาจถูก ‘คู่’ ที่คบหาตกใจ หรือมองเราในมุมที่ไม่ค่อยดีก็เป็นได้ แต่น้อยคนนักจะรู้ว่า ปัจจุบันผู้หญิงหลายคนเริ่มคุยเรื่องเพศของตนมากขึ้น และผู้ชายเองก็ไม่ได้มองผู้หญิงมุมลบๆ อย่างเดียว หากมองว่าเป็นเรื่องดีด้วยซ้ำที่ได้รับฟังเรื่องของคนที่ตัวเองคบอยู่ มีประสบการณ์ที่น่าสนใจอย่างยิ่งจากเรื่องของเธอ –…
กิตติพันธ์ กันจินะ
เมื่อหลายวันก่อน ผมได้เข้าร่วมกิจกรรมเวที “เพศศึกษาเพื่อเยาวชน” ของโครงการก้าวย่างอย่างเข้าใจ องค์การแพธ ร่วมกับมูลนิธิเข้าถึงเอดส์ และพันธมิตรอีกหลายองค์กร จัดงานระดับภาคตะวันตกและภาคตะวันออกขึ้น โดยการจัดครั้งนี้เป็นการครั้งแรกของภาคดังกล่าวภายในงานมีเยาวชนจากหลายโรงเรียนและหลายกลุ่มเข้าร่วม พร้อมๆ ทั้งผู้ใหญ่จากหน่วยงานภาคการศึกษาและหน่วยงานภาคประชาสังคม เข้าร่วมแลกเปลี่ยนเรียนรู้ ซึ่งธีมหลักๆ ของเวทีนี้คือ “ร่วมกันชี้โพรงให้กระรอกเข้าอย่างปลอดภัย” ทำไมต้องชี้โพรงให้กระรอก ในเมื่อกระรอกรู้ว่าโพรงนั้นต้องเข้ายังไง –…
กิตติพันธ์ กันจินะ
รายงานข่าวเมื่อไม่นานมานี้ระบุว่า มียอดเด็กที่กำพร้าจากพ่อแม่ที่ต้องเสียชีวิตจากเหตุการณ์ความไม่สงบจากสถานการณ์ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ จำนวนหลายพันคน ซึ่งภาครัฐยังคงต้องหาแนวทางการดูแลเด็กที่เผชิญกับปัญหาต่างๆ ทั้งเรื่องการเข้าถึงการศึกษา และการดูแลคุ้มครองปกป้องสวัสดิภาพของเด็ก ทว่าอย่างไรเสีย  แม้ว่าเรื่องราวความรุนแรงในเหตุการณ์ดังกล่าว จะยังคงปรากฏให้เห็นอยู่เสมอทั้งหน้าจอโทรทัศน์หรือหน้าหนึ่งในหนังสือพิมพ์ฉบับต่างๆ แล้ว ยังมีเรื่องราวความรัก ความสัมพันธ์ ระหว่างคนในพื้นที่กับคนนอกพื้นที่ที่ได้ลงไปปฏิบัติหน้าที่ต่างๆ ในพื้นที่เกิดเหตุ ตามบทบาทหน้าที่ต่างๆ อาทิ หมอ ทหาร ครู…