ยุกติ มุกดาวิจิตร: งานวิชาการแบบอยู่กับเผด็จการให้เป็น

ทันทีที่ คสช. ขอบคุณ ธีรยุทธ บุญมี ธีรยุทธก็ได้วางมาตรฐานใหม่ให้แก่การทำงานวิชาการเพื่อสนับสนุนและแอบอิงไปกับเผด็จการทหาร แนวทางสำคัญ ๆ ได้แก่งานวิชาการที่ 

1. ไม่ตำหนิความเป็นเผด็จการล้มล้างระบอบประชาธิปไตยของทหาร ไม่ตำหนิว่าทหารไม่เป็นประชาธิปไตย ไม่ตำหนิการได้อำนาจมาอย่างไม่ชอบธรรมด้วยการใช้กำลังขู่เข็ญปล้นอำนาจประชาชน  

2. ไม่ประณามการละเมิดสิทธิมนุษยชนของทหาร ไม่เอ่ยถึงการใช้ศาลทหารละเมิดสิทธิมนุษยชน ไม่ตำหนิการข่มขู่คุกคาม การไล่จับกุมโดยอำเภอใจ การใช้กฎหมายบังหน้าการใช้อำนาจโดยอำเภอใจด้วย ม. 44  

3. ไม่เอ่ยถึงความรุนแรงและไร้ระบบกฎหมายของ ปมอ. มาตรา 112 ไม่เอ่ยถึงการละเมิดสิทธิมนุษยชนของกระบวนการทางกฎหมายที่เกี่ยวเนื่องกับคดีเรื่องนี้ ซึ่งรัฐบาล คสช. ย่อมต้องมีส่วนรับผิดชอบ แต่นักวิชาการที่เผด็จการจะฟังต้องไม่เอ่ยถึง 

4. ไม่ตำหนิความล้มเหลวของกระบวนการทางการเมืองของ คสช. ที่ไม่สามารถสร้างความปรองดองได้ยังไม่พอ แต่ยิ่งกลับเพิ่มการแบ่งขั้วทางการเมือง เพิ่มการดำเนินการทางการเมืองที่ตอกย้ำความร้าวลึกของการแบ่งขั้วการเมือง  

5. ยุยงส่งเสริมให้ทหารใช้อำนาจเผด็จการให้มากยิ่งขึ้น ตามแนวทางที่ตนเองและพรรคพวกเห็นว่าดีที่สุดโดยไม่จำเป็นต้องขอฉันทามติจากประชาชน ไม่ใส่ใจเพิ่มอำนาจต่อรองในการกำหนดนโยบายและการบริหารประเทศ นอกจากจะใช้ลีลาที่ไม่แตะต้องความเลวร้ายของระบอบ หรืออีกนัยหนึ่งคืออิงแอบอาศัยอำนาจตามน้ำทหาร ไม่ว่าทหารจะละเมิดใคร ไม่เห็นหัวประชาชนที่ไหนใครก็ตาม แต่ขอให้ฟังนักวิชาการอย่างฉันเป็นพอ 

งานวิชาการแบบนี้จะเจริญรุ่งเรืองในระบอบเผด็จการ และวางรากฐานให้แก่นักวิชาการรุ่นหลังที่อยากไต่เต้าทางการเมืองและเติบโตทางวิชาการในระบอบเผด็จการได้เจริญรอยตามต่อไป ทั้งยังจะช่วยรับรองเผด็จการทหารให้มีอำนาจในสังคมการเมืองไทย ไปได้อีกนานเท่านาน

ยุกติ มุกดาวิจิตร: ร่วมบ่นเรื่องกิจกรรมเชียร์

ผมไม่ถึงกับต่อต้านกิจกรรมเชียร์อย่างรุนแรง เพราะคนสำคัญใกล้ตัวผมก็เป็นอดีตเชียร์ลีดเดอร์งานบอลประเพณีฯ ด้วยคนหนึ่ง และเพราะอย่างนั้น ผมจึงพบด้วยตนเองจากคนใกล้ตัวว่า คนคนหนึ่งกับช่วงชีวิตช่วงหนึ่งของมหาวิทยาลัยมันเป็นเพียงแค่ส่วนเสี้ยวหนึ่งของพัฒนาการของแต่ละคน แต่ก็ยังอยากบ่นเรื่องการเชียร์อยู่ดี เพราะความเข้มข้นของกิจกรรมในปัจจุบันแตกต่างอย่างยิ่งจากในสมัยของผม

ยุกติ มุกดาวิจิตร: วิถีชาวปลาหน้าน้ำ

ผมเพิ่งไปเก็บข้อมูลวิจัยเรื่องการรู้หนังสือแบบดั้งเดิมของ "ลาวโซ่ง" ในไทยที่อำเภอชุมแสง จังหวัดนครสวรรค์ได้ราว 2 วัน ได้ข้อมูลมากมายเกี่ยวกับประเด็นที่สนใจ แต่ก็ได้อย่างอื่นมาด้วยไม่น้อยเช่นกัน เรื่องหนึ่งคือความรู้เกี่ยวกับปลา

ยุกติ มุกดาวิจิตร: ว่าด้วยการอ่าน

วันก่อนปฐมนิเทศนักศึกษาปริญญาโท-เอกของคณะ ในฐานะคนดูแลหลักสูตรบัณฑิตศึกษาทางมานุษยวิทยา ผมเตรียมหัวข้อมาพูดให้นักศึกษาฟัง 4 หัวข้อใหญ่

ยุกติ มุกดาวิจิตร: ปริศนาจากเนินแห่งความตาย

ชื่อโมเฮน-โจ-ดาโรแปลตามภาษาซินธ์ (Sindh) ว่า "เนิน (ดาโร) แห่ง (โจ) ความตาย (โมเฮน)" เหตุใดจึงมีชื่อนี้ ผมก็ยังไม่ได้สอบถามค้นคว้าจริงจัง แต่ชื่อนี้ติดหูผมมาตั้งแต่เรียนปริญญาเอกอยู่ที่มหาวิทยาลัยวิสคอนซิน-แมดิสัน และเพราะโมเฮนโจดาโรและเมืองคู่แฝดที่ห่างไกลออกไปถึง 600 กิโลเมตรชื่อ "ฮารัปปา" นี่แหละที่ทำให้ผมชอบวิชาโบราณคดีและทำให้อยากมาปากีสถาน 

ยุกติ มุกดาวิจิตร: ร่างกายปลิ้นปล้อนใต้ความร้อนที่ปากีสถาน

ก่อนมา รู้อยู่แล้วว่าปากีสถานช่วงเดือนนี้คือเดือนที่ร้อนมาก และก็เพิ่งรู้ว่าเดือนนี้แหละที่ร้อนที่สุด แต่ที่ทำให้ “ใจชื้น” (แปลกนะ เรามีคำนี้ที่แปลว่าสบายใจ โดยเปรียบกับอากาศ แต่ที่ปากีสถาาน เขาคงไม่มีคำแบบนี้) คือ ความร้อนที่นี่เป็นร้อนแห้ง ไม่ชื้น และจึงน่าจะทนได้มากกว่า