กระบวนการทำให้เป็นดิจิทัลได้เปลี่ยนโฉมหน้าวิธีการที่เราใช้สื่อสาร บริหารจัดการ ปฏิสัมพันธ์ เคลื่อนย้าย และค้าขายแลกเปลี่ยน และตอนนี้กำลังแปลงโฉมเงินตรา การชำระเงินอิเล็กทรอนิกส์ผ่านโทรศัพท์มือถือกลายเป็นเหมือนการใช้เงินสด ทั้งไร้สัมผัส ราคาย่อมเยาว์ และง่ายต่อการชำระเงินแบบเพียร์ทูเพียร์ รวมถึงชำระเงินข้ามพรมแดน เราสามารถใช้ชีวิตโดยไม่มีบัญชีธนาคารซึ่งจะช่วยให้ที่ที่ไม่มีธนาคารและมีสัดส่วนการใช้โทรศัพท์มือถือต่อประชากรสูงสามารถเข้าถึงบริการทางการเงินได้
บริษัทหลายแห่งกำลังหาทางใช้ประโยชน์จากการทำงานร่วมกันระหว่างเงินและแพลตฟอร์มต่างๆ ในเศรษฐกิจดิจิทัล ในประเทศจีน บริษัทเทนเซนต์และแอนท์ ไฟแนนเชียลได้รวมการชำระเงินเข้ากับกิจกรรมทางสังคมและการค้าสำหรับผู้ใช้หลายล้านคน ขณะที่เฟซบุ๊คและพันธมิตรทั้ง 27 รายได้ประกาศแผนการผลิตเหรียญดิจิทัล 'Libra'
สำหรับรัฐบาลและธนาคารกลาง การแปลงเงินตราให้อยู่ในรูปสินทรัพย์ดิจิทัลทำให้เกิดความท้าทายใหม่ๆ และสัปดาห์ที่ผ่านมา ธนาคารเพื่อการชำระหนี้ระหว่างประเทศ (BIS) เพิ่งออกมาเตือนว่าปรากฏการณ์นี้จะมาถึง "เร็วกว่าที่เราคิด" ความเปลี่ยนแปลงประการแรกคือยุคของการใช้เงินสดเป็นสื่อกลางการแลกเปลี่ยนอาจสิ้นสุดลง ที่ผ่านมาความน่าเชื่อถือของธนาคารขึ้นอยู่กับการรับรู้ว่าธนาคารมีความสามารถในการเปลี่ยนเงินฝากให้กลายเป็นเงินสด แต่ในสังคมไร้เงินสด ประชาชนอาจไม่สามารถเข้าถึงเงินที่ออกโดยธนาคารกลางได้โดยตรง เงินฝากอาจไม่สามารถถูกเปลี่ยนเป็นเงินสดได้ ซึ่งอาจส่งผลเสียต่อเสถียรภาพทางการเงิน
ประการที่สอง ระบบการเงินอาจมีการแยกส่วนมากขึ้น ตรรกะทางเศรษฐกิจของเครือข่ายและแพลตฟอร์มหมายความว่าพวกเขามีแรงจูงใจในการเพิ่มจำนวนผู้ใช้ให้มากที่สุด และมีแนวโน้มจะพัฒนาจนกลายเป็นระบบปิด พวกเขาอาจสร้าง "พื้นที่สกุลเงินดิจิทัล" ซึ่งจะรวมผู้เข้าร่วมไว้ด้วยกันเพราะพวกเขาแบ่งปันและแลกเปลี่ยนเงินดิจิทัลประเภทเดียวกัน
ประการที่สาม เนื่องจากตามปกติแล้วเงินดิจิทัลจะมีลักษณะข้ามพรมแดน มันจึงเปิดทางให้เกิดการแข่งขันของสกุลเงินต่างๆ เช่น Libra และอื่นๆ ในรูปแบบใหม่ๆ รัฐบาลบางประเทศอาจพยายามใช้เครือข่ายการชำระเงินดิจิทัลเพื่อทำให้สกุลเงินของพวกเขาเป็นสกุลเงินสากล ในขณะที่บางประเทศจะเผชิญกับความเสี่ยงของ 'การใช้สกุลเงินดิจิทัลของที่อื่นเป็นสกุลเงินหลัก' (digital dollarisation) จากการที่สกุลเงินต่างประเทศไหลทะลักเข้ามาในเศรษฐกิจภายใน สิ่งนี้มีศักยภาพในการพลิกโฉมระบบการเงินระหว่างประเทศไปอย่างมีนัยสำคัญ
รัฐบาลอธิปไตยมีอำนาจในการปกป้องสกุลเงินของตัวเอง พวกเขาสามารถตัดสินใจได้ว่าจะใช้เงินสกุลใดได้อย่างถูกกฎหมายและต้องใช้เงินสกุลใดชำระภาษี พวกเขาสามารถบังคับให้ระบบการชำระเงินส่วนตัวกลายเป็นระบบเปิดผ่านการทำงานร่วมกันทางเทคนิคของระบบไอซีทีต่างๆ (technical interoperability) พวกเขาสามารถกำหนดให้ยังใช้เงินสดในการแลกเปลี่ยนได้ ทั้งยังสามารถควบคุมผู้ออกเงินอิเล็กทรอนิกส์อย่างเคร่งครัดเช่นที่จีนเริ่มทำในปี 2561
พวกเขาควรทำมากกว่านั้น ประชาชนทั่วไปมีสิทธิ์เข้าถึงเงินของธนาคารกลางเมื่อเทคโนโลยีเปลี่ยนแปลงไป หากเงินสดถูกกำจัดออกจากระบบ มันควรจะเปลี่ยนเป็นสกุลเงินดิจิทัลที่เทียบเท่ากันหรือที่เรียกว่า 'สกุลเงินดิจิทัลของธนาคารกลาง' (Central Bank Digital Currency-CBDC)
ธนาคารกลางของสวีเดนและที่อื่นๆ กำลังพิจารณาประโยชน์และอันตรายของ CBDC ต่อนโยบายและเสถียรภาพทางการเงิน ด้านหนึ่ง เงินดิจิทัลที่ออกโดยรัฐบาลอาจเสริมสร้างความแข็งแกร่งให้กับกลไกการทำงานของนโยบายการเงินโดยอนุญาตให้มีการจ่ายดอกเบี้ย (รวมถึงในอัตราที่ติดลบ) ในสกุลเงินดิจิทัล อีกด้านหนึ่ง มันอาจสั่นคลอนเสถียรภาพทางการเงินเนื่องจากเสนอสิ่งที่ดึงดูดใจ (ไร้ความเสี่ยง) เพื่อทดแทนเงินฝาก และเพิ่มความเสี่ยงของการแห่ไปถอนเงินจากธนาคาร
อย่างไรก็ตาม ยังมีข้อโต้แย้งพื้นฐานอีกหลายอย่างเกี่ยวกับสมดุลระหว่างเงินส่วนตัวและเงินสาธารณะในสังคมของเรา CBDC อาจปกป้องอำนาจที่เหนือกว่าของเงินสาธารณะในระบบเศรษฐกิจแบบดิจิทัล มันอาจรักษาความสามารถในการแปลงค่าเงินส่วนตัวให้เป็นเงินสาธารณะได้อย่างมีประสิทธิภาพ และป้องกันไม่ให้เกิดการใช้สกุลเงินดิจิทัลของที่อื่นเป็นสกุลเงินหลัก
เพื่อจุดประสงค์ดังกล่าว CBDC จึงควรใกล้เคียงกับเงินสดให้มากที่สุด มันควรเป็นส่วนที่เสริมขึ้นมา ไม่ใช่มาทดแทนเงินฝาก มันไม่ควรมีดอกเบี้ย ส่วนเรื่องที่ว่าควรเป็นสินทรัพย์ที่ไม่ระบุตัวตนเช่นที่เงินสดในปัจจุบันเป็นในระดับหนึ่งหรือไม่นั้นก็ขึ้นอยู่กับข้อตกลงพื้นฐานของแต่ละสังคม เราต้องถกเถียงเรื่องนี้กันอย่างเปิดเผยเมื่อสกุลเงินดิจิทัลกำลังบังคับให้เราต้องย้อนกลับไปพิจารณาและทบทวนถึงสถานที่แห่งความเป็นส่วนตัวในชีวิตของเรากันอีกครั้ง.
*แปลจาก Jean-Pierre Landau. 2019. "Central banks should issue digital currencies of their own." Financial Times. Available from https://www.ft.com/content/ad1a6ae8-9be5-11e9-9c06-a4640c9feebb
**ฌอง-ปิแยร์ ล็องโด อดีตรองผู้ว่าการธนาคารแห่งชาติฝรั่งเศส ปัจจุบันเป็นรองศาสตราจารย์ด้านเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัย SciencesPo ประเทศฝรั่งเศส
บล็อกของ Apolitical
Apolitical
วลีอันเยี่ยมยอดที่อธิบายการทำงานของระบบทุนนิยมในโลกแห่งความเป็นจริงได้เป็นอย่างดี (ผมไม่แน่ใจว่าใครพูดเป็นคนแรก แต่ผมได้ยินมาจากนอม ชอมสกี) คือมัน “ทำให้ความเสี่ยงและต้นทุนเป็นของสังคม แต่ทำให้กำไรเป็นของเอกชน” (The socialization of risk and cost, and the privatization of profit.)
Apolitical
ถ้ามองในแง่วัตถุล้วนๆ ความเป็นจริงก็เป็นไปตามที่อาร์เธอร์ ฉู อธิบายไว้ นั่นคือ ทุกอย่างล้วนเป็นผลมาจากแรงงานทั้งสิ้น
Apolitical
การออกแบบระบบใหม่ให้ตอบสนองต่อผลประโยชน์ในลักษณะอื่นๆ เช่น ผลประโยชน์ของพวกเราทั้งหลาย ย่อมถูกนิยามว่าเป็นการกระทำที่ “สุดโต่งและถอนรากถอนโคน”
Apolitical
ในแวดวงชาวอนาธิปัตย์ มีการแบ่งแยกระหว่างกลุ่มที่สนับสนุนตลาด กับกลุ่มที่สนับสนุนการวางแผนแบบกระจายศูนย์ เช่น เศรษฐกิจแบบมีส่วนร่วม (participatory economics) หรือคอมมูนแบบสหพันธ์ (federated communes) ในขณะที่งานของลุดวิก ฟอน มิเซส และฟรีดริช ฮาเย็ค ชี้ให้เห็นปัญหาหลายๆ อย่างของการวางแผนแบบรวมศูนย์
Apolitical
ไรท์ไม่ได้เป็นเพียงนักทฤษฎียูโทเปียในโลกจริง แต่เป็นนักปฏิบัติด้วย เขาเดินทางท่องโลกเพื่อตามหาการต่อต้านท้าทายทุนนิยม สนทนากับนักกิจกรรมที่พยายามทำให้ความใฝ่ฝันของพวกเขาเกิดขึ้นจริง
Apolitical
ความย้อนแย้งคือ การทำให้ AI หลุดพ้นจากการเป็นสินค้า แม้จะเป็นก้าวออกจากระบบทุนนิยมแบบเดิม แต่สุดท้ายกลับเป็นการเสริมอำนาจให้กับเจ้าขุนมูลนายยุคใหม่
Apolitical
เงิน โดยเฉพาะเงินประเภทเครดิต (credit money) คือหนึ่งในสิ่งประดิษฐ์ที่เกิดจากความร่วมมืออันยิ่งใหญ่ที่สุดอย่างไม่ต้องสงสัย หากไม่มีเงิน การแบ่งงานกันทำอย่างละเอียดซับซ้อนย่อมดูจะเป็นไปไม่ได้เลยยกเว้นในระบบที่รัฐควบคุมอุตสาหกรรมไว้ทั้งหมด และแม้ในกรณีเช่นนั้นเองก็ตาม เราก็ยังจำเป็นต้องมีบางสิ่งที่
Apolitical
“เราอาจมองเห็นร่องรอยของศาสนาได้ในทุนนิยม กล่าวคือ ทุนนิยมมีบทบาทสำคัญในการบรรเทาความกังวล ความทุกข์ทรมาน และความปั่นป่วนที่ศาสนาในอดีตเคยพยายามตอบสนอง”“ทุนนิยมอาจเป็นตัวอย่างแรกของลัทธิความเชื่อที่สร้างความรู้สึกผิดแทนที่จะสร้างการไถ่บาป”
Apolitical
นักอนาธิปไตย นักสังคมนิยม คอมมิวนิสต์ มาร์กซิสต์ และกลุ่มต่อต้านระบบทุนนิยมและกลุ่มหลังทุนนิยม ต่างให้การสนับสนุนสหกรณ์คนทำงาน (worker cooperatives) มาอย่างยาวนาน ในฐานะวิธีการเพื่อส่งเสริมความเป็นเจ้าของของคนทำงาน (worker-ownership) และประชาธิปไตยในที่ทำงานภายใต้ระบบทุนนิยม โครงสร้างภายในของการต
Apolitical
นี้เองคือคุณค่าที่แตกต่างของเลเยอร์ทางสังคมของ Ethereum มันคือการผสมผสานแรงจูงใจทางเศรษฐกิจเข้ากับการยึดมั่นในหลักการที่ไม่ปล่อยให้สิ่งเหล่านี้กลืนกิน
Apolitical
Ethereum มีชุมชนย่อยที่มีเป้าหมายหลากหลาย ไม่มีเรื่องเล่าเรื่องเดียวที่ครอบงำ เป้าหมายของการสร้างสแต็กนี้คือเพื่อสนับสนุนความหลากหลายดังกล่าว ขณะเดียวกันก็พยายามผลักดันให้ระบบที่หลากหลายเหล่านี้สามารถทำงานร่วมกันได้ดียิ่งขึ้น
Apolitical
สำหรับโลกคริปโต การปรับปรุงความปลอดภัยแบบเปิดกว้างแก่สาธารณะคือทางเลือกเดียวที่เป็นไปได้