Skip to main content

ดอกเกดเป็นดอกไม้ชนิดหนึ่งที่ลำต้นมีลักษณะเหมือนต้นปาล์ม เวลาออกดอก ดอกจะส่งกลิ่นหอม คนเฒ่าคนแก่จะนิยมนำไปบูชาพระและนำมาทัดหู ผมไม่รู้เหมือนกันว่าดอกไม้ชนิดนี้จะมีอยู่ทั่วไปในประเทศไทยหรือมีเฉพาะที่ภาคอีสานและประเทศลาว


ในวัยเยาว์ของผม ผมรู้จักดอกเกดครั้งแรกเมื่อเดินไปตามริมหนองน้ำ ผมเห็นต้นของดอกเกดขึ้นอยู่ตามริมหนองน้ำมากมาย แล้วอยู่มาวันหนึ่งดอกเกดเหล่านั้นก็หายไปกับการพัฒนาขุดลอกริมหนองน้ำ ความทรงจำของผมที่มีอยู่กับดอกเกดก็หายไปตั้งแต่วันนั้น


แล้วดอกเกดก็มาปรากฏกายให้ผมเห็นอีกครั้ง ดอกเกดดอกนี้เป็นดอกไม้ที่หอมหวนไปด้วยกลิ่นน้ำหมึกและตัวหนังสือบนหน้ากระดาษ ดอกเกดดอกนี้เป็นนามปากกาของนักเขียนหญิงคนหนึ่งที่มีความสำคัญต่อวงการวรรณกรรมในประเทศลาวเป็นอย่างยิ่ง ดอกเกดดอกนี้เป็นร่างเงาของป้าดวงเดือน บุนยาวง บุตรสาวของมหาสีลา วีระวงค์ ผู้เขียนประวัติศาสตร์ลาวและหนังสืออื่นๆ อีกจำนวนมาก


ดอกเกดสำนักพิมพ์เริ่มก่อตั้งขึ้นมาเมื่อปีที่แล้ว โดยเป้าหมายหลักคือการพิมพ์งานเขียนของในเขียนในประเทศลาว ดอกเกดสำนักพิมพ์เป็นสำนักพิมพ์ที่เข้ามาทำธุรกิจการพิมพ์ของเอกชนอีกหนึ่งเจ้าที่กำลังมาแรงและเป็นที่น่าจับตามองอีกสำนักพิมพ์หนึ่ง


ดอกเกดสำนักพิมพ์มาเยือนเชียงของในปลายหนาวที่ผ่านมาโดยบรรณาธิการหลักของสำนักพิมพ์เดินทางมาถ่ายทำสารคดีเรื่องแม่น้ำของ ผมจึงมีโอกาสได้พบกับบรรณาธิการคนนั้น เธอเป็นลูกสาวคนเล็กของป้าดวงเดือน เธอมาพร้อมกับหนังสือ ๕ เล่มที่จัดพิมพ์โดยดอกเกดสำนักพิมพ์ คือ ที่รักเฮาฮักกันบ่ได้ เขียนโดยอุทิน บุนยาวง ฟ้าปี้น เขียนโดย ดวงจำปา เมื่อแม่เข้าคุก เขียนโดย ดวงเดือน บุนยาวง จดหมายนี้ของฟากถึงอ้าย เขียนโดย ดอกเกด


เธอผู้อยู่ในเงาร่างของบรรณาธิการสำนักพิมพ์กล่าวว่า ทางสำนักพิมพ์จะทยอยพิมพ์หนังสือออกมาเรื่อยๆ โดยมีเป้าหมายหลักให้หนังสือเข้าถึงคนลาวทุกคนและคนทั่วไปได้อ่านหนังสือเท่าๆ กัน เพราะที่ผ่านมาการพิมพ์หนังสือในประเทศลาวจะพิมพ์โดยโรงพิมพ์ของรัฐเท่านั้น ดอกเกดสำนักพิมพ์จึงถือว่าเป็นปรากฏการณ์ใหม่ในวงการสิ่งพิมพ์ในประเทศลาว


หลังจากผู้มาเยือนกลับไปแล้ว เมื่อต้นเดือนกันยายนก็มีหนังสือบัตรเล่าบุญส่งมา ข้อความในบัตรเล่าบุญใบนั้นบอกกล่าวถึงกำหนดการในการฉลองหอสมุดและทำบุญครบ ๑๐๐ ปีชาตกาลของมหาสีลา วีระวงค์ ซึ่งหอสมุดที่จะเปิดขึ้นนี้เกิดจากความร่วมมือกันของครอบครัววีระวงค์ หอสมุดนี้สร้างเสร็จแล้ว และจะทำการเปิดอย่างเป็นทางการในวันที่ ๒๕-๒๖ ธันวาคม ๒๕๔๗ ที่จะถึงนี้


เมื่อหอสมุดเปิดอย่างเป็นทางการแล้วหนอนหนังสือคงเต็มสวนไผ่พันกอ


ก่อนที่ผู้มาเยือนจะเดินทางกลับ ผมได้มีโอกาสสอบถามถึงการขายหนังสือและการพิมพ์หนังสือของสำนักพิมพ์ ผู้มาเยือนบอกว่า กลับบ้านไปต้องไปทำการตลาดเรื่องหนังสือ การขายหนังสือในประเทศลาวไม่ใช่ว่าจะขายได้ง่ายๆ ผู้มาเยือนบอกว่า เธอต้องเอาหนังสือใส่รถแล้วก็วิ่งเข้าไปตามโรงเรียนเพื่อเปิดท้ายขายหนังสือตามโรงเรียน


เมื่อผู้มาเยือนพูดจบผมก็หวนคิดถึงสมัยที่ตัวเองเป็นเด็ก ผมเคยเห็นเขาเอาหนังสือใส่รถวิ่งเข้าไปในโรงเรียนเพื่อเอาไปขายให้เด็กๆ ได้อ่าน แต่ปัจจุบันในประเทศไทยผมเชื่อว่าเรื่องอย่างนี้แทบจะไม่มีแล้ว เพราะในประเทศไทยมีระบบสายส่งหนังสือเข้ามาจัดการแทน แต่ที่ประเทศลาวดอกเกดสำนักพิมพ์พึ่งเริ่มต้นในสิ่งที่ประเทศไทยทำมาแล้ว


หวังว่าหนังสือของดอกเกดคงขายได้พอสมควร และหวังว่าในหอสมุดมหาสีลา วีระวงค์ คงมีหนังสือรวมเรื่องสั้นของนักเขียนไทยสักคนที่คนลาวผู้ซึ่งอ่านภาษาไทยได้จะได้อ่าน

 

 

บล็อกของ สุมาตร ภูลายยาว

สุมาตร ภูลายยาว
วารสารวรรณศิลป์บนแผ่นดินลาว ลมหนาวและความร้อนแล้งโชยผ่านยอดขุนเขาด้านทิศตะวันตกแห่งเมืองหลวงของราชอาณาจักรล้านนามาแผ่วๆ แล้วฤดูกาลแห่งความเหน็บหนาวก็เดินทางมาอีกครั้งพร้อมกับลมสายลมนั้น
สุมาตร ภูลายยาว
สี่พันดอน: บ้านของคนและปลา เมื่อเอ่ยถึงสี่พันดอนเชื่อว่าหลายคนที่เคยไปเยือนคงจินตนาการถึงได้ แต่สำหรับคนที่ไม่เคยไปเยือนคงงุนงงไม่น้อยว่าหมายถึงอะไร คำว่า ‘สี่พันดอน’ เป็นชื่อเรียกเกาะ ดอนต่างๆ ที่เกิดขึ้นในแม่น้ำโขงในเขตเมืองโขง แขวงจำปาสัก ภาคใต้ของประเทศลาว ดินแดนแห่งนี้ได้ถูกเรียกขานว่า สี่พันดอน เพราะเต็มไปด้วยเกาะน้อยใหญ่ที่มีจำนวนมากมายเรียงรายอยู่ในแม่น้ำโขงที่มีความกว้างกว่า ๑๔ กิโลเมตร เกาะต่างๆ เริ่มขึ้นที่เมืองโขงและยาวลงไปจนถึงชายแดนลาว-กัมพูชาที่บ้านเวินคามกับเมืองสตรึงเตร็ง ในจำนวนเกาะที่มีอยู่มากมาย เกาะใหญ่ที่สุดชื่อ ‘ดอนโขง’ คำว่า ‘ดอน’…
สุมาตร ภูลายยาว
เจ้าม้าศึกสีเทา ๒,๒๐๐ ซีซี ทะยานไปตามทางลูกรังสีแดงเบื้องหลังฝุ่นคลุ้งตลบ หากมีรถวิ่งตามมาคงบอกได้คำเดียวว่า ‘ขอโทษ’ ก่อนจะถึงทางแยกเสียงโทรศัพท์ของผู้ไปถึงก่อนก็บอกให้ตรงมาตามทางอย่าได้เลี้ยวซ้ายเป็นอันขาด เพราะนั่นหมายถึงการหลงทางจะเกิดขึ้น
สุมาตร ภูลายยาว
การเดินทางเที่ยวนี้มีผู้หญิงนำ เช้านี้เป็นอีกวันที่ตื่นเช้ากว่าวันอื่น แต่หากว่าเมื่อเทียบกับชาวบ้านทั่วไปแล้ว ถือว่ายังสาย โดยเฉพาะกับพ่อค้าแม่ค้าการตื่นนอนตอน ๖ โมงเช้านั้นถือว่าสายมากแล้ว เช้านี้กว่าจะเปิดเปลือกตาตื่นช่างหนักหนาสาหัส ราวกับว่าเปือกตาทั้งสองข้างถูกปิดทับไว้ด้วยเทปกาวชั้นดี หลังล้างหน้าแปรงฟันเสร็จ สมองยังคงงุนงง อาจเป็นเพราะช่วงนี้พักผ่อนไม่ค่อยพอ รวมทั้งมีเรื่องหลายเรื่องให้ได้คิด แต่เพราะงานที่ทำจึงต้องบังคับตัวเองให้ลุกจากที่นอน
สุมาตร ภูลายยาว
จะแกคนเลี้ยงวัวผู้ไม่เคยขุ่นมัวในหัวใจ ผมจำได้ว่าพบชายคนนี้ครั้งแรกเมื่อเข้าไปบ้านสองพี่น้อง เขาดูแปลกกว่าคนอื่นในหมู่บ้าน เพราะเขาเป็นผู้ชายคนเดียวในหมู่บ้านที่ไว้ผมยาว เค้าโครงใบหน้าของเขาราวกับถอดแบบออกมาจากหัวหน้าชนเผ่าของอินเดียนแดง
สุมาตร ภูลายยาว
การงานของชีวิตที่ตกค้าง ฝนเทลงมาอีกวันแล้ว...เสียงสังกะสีดังราวกับมีก้อนหินนับล้านร่วงลงมาใส่ เย็นวันนี้มีเรื่องราวให้ขบคิดมากมาย กลับมาจากการประชุมที่เคร่งเครียด อันนับว่าเป็นการงานส่วนหนึ่งของชีวิต เล่นเอาเหนื่อยสายตัวแทบขาด แล้วยังมีงานอะไรที่ยังไม่ได้ทำอีกไหมนี่
สุมาตร ภูลายยาว
บันทึกในค่ำคืนที่เปลี่ยนผ่านกับนิทรรศการที่ไม่ได้จัด สายฝนของเดือนกันยายนโปรยสายลงมาทั้งวัน เราออกเดินทางจากเชียงของมาแต่ตอนเช้าด้วยรถคันเล็ก บนกระบะทางตอนท้ายบรรทุกเอกสารต่างๆ รวมทั้งนิทรรศการมาเต็ม รถต้องจดหลายครั้ง เพื่อห่มผ้ายางกันฝนให้ของบนกระบะรถ เราผ่านมากว่าครึ่งทาง ฝนยังไม่มีทีท่าว่าจะหยุดตก ซ้ำร้ายยังตกลงมาหนักกว่าเดิม รถวิ่งทำความเร็วได้ไม่มากนัก ทั้งที่ความเป็นจริงแม้ฝนจะไม่ตก มันก็ไม่เคยวิ่งได้เร็วกว่าที่วิ่งอยู่เท่าใดนัก
สุมาตร ภูลายยาว
เมฆสีดำเหนือฟ้าด้านตะวันออกส่งสายฝนลงมาตั้งแต่เช้าจนล่วงบ่าย แม่น้ำเป็นสีชานมเย็น เศษขยะ ขอนไม้ ท่อนไม้ และต้นไม้ลอยมากับสายน้ำ และไหลไปตามแรงเฉื่อยของกระแสน้ำ
สุมาตร ภูลายยาว
เช้านี้เหมือนกับทุกเช้าในช่วงนี้พ่อท่อน ยาแก้วเดินทอดน่องในสวนบนดอนทรายริมฝั่งแม่น้ำโขงเพื่อดูแปลงมะเขือราว ๔ ไร่ ในใจพ่อท่อนเองไม่อยากเก็บมะเขือในตอนนี้แม้ว่าจะถึงช่วงเวลาในการเก็บแล้ว สาเหตุที่ทำให้พ่อท่อนไม่อยากเก็บมะเขือในตอนนี้ เพราะราคามะเขือต่ำกว่าปีที่ผ่านมา ปีนี้มะเขือหนึ่งหมื่น (๑๒ กิโลกรัม) ขายส่งจากสวนได้เงิน ๑๒ บาท
สุมาตร ภูลายยาว

รถตู้วิ่งไปบนถนนลาดยางมะตอยที่บางช่วงเป็นหลุมเป็นบ่อ ถนนสายนี้เป็นเส้นทางจากจังหวัดกระแจะไปอำเภอสามบอ เพราะถนนไม่ค่อยดีนัก ระยะทาง ๓๕ กิโลเมตรต้องใช้เวลาเกือบ ๑ ชั่วโมงจึงถึงจุดหมาย เมื่อรถตู้ทั้ง ๓ คันจอดสงบนิ่งลงตรงประตูหน้าวัด ผู้โดยสารในรถตู้ก็พากันทยอยลงจากรถ เบื้องล่างของถนนเป็นแม่น้ำสายใหญ่ คนท้องถิ่นเรียกแม่น้ำสายนี้ว่า ‘โตนเลของ-แม่น้ำของ-โขง’ แม้ยังไม่สายมากนัก แต่แสงแดดก็ส่องประกายร้อนแรงเหนือสายน้ำ ฟ้ากว้างเปล่าแปนเป็นสีฟ้าไกลสุดสายตาหยั่งถึง บนสายน้ำเรือหลายลำจอดลอยลำอยู่ ใกล้กับเรือตรงโคนต้นจามจุรีมีเด็ก ๓-๔ คนนั่งอยู่ ถัดจากโคนต้นจามจุรีไปมีเรือลำหนึ่งลอยลำอยู่…
สุมาตร ภูลายยาว
จากพื้นที่ต้นน้ำจนถึงปลายน้ำที่แม่น้ำโขงไหลผ่าน ผู้คนสองฝั่งได้ใช้ประโยชน์จากแม่น้ำที่มีความยาว ๔,๙๐๔ กิโลเมตรสายนี้ไม่ต่ำกว่า ๑๐๐ ล้าน ลักษณะการใช้ประโยชน์ก็แตกต่างกันออกไปตามแต่สภาพของพื้นที่ ในช่วงที่ไหลผ่านประเทศไทยตั้งแต่จังหวัดเชียงรายจนถึงจังหวัดอุบลราชธานี ก็มีผู้คนไม่จำนวนไม่น้อยได้ใช้ประโยชน์ในด้านแตกต่างกันออกไป ผู้ใหญ่ใช้หาปลา และใช้พื้นที่ตามหาดทรายที่โผล่พ้นน้ำ และริมฝั่งทำการเกษตร เด็กๆ ใช้เป็นห้องเรียนสำหรับฝึกหาปลา และว่ายน้ำ
สุมาตร ภูลายยาว
  ผาชันเป็นหมู่บ้านอีกแห่งหนึ่งที่อยู่ริมแม่น้ำโขงอยู่ในเขตอำเภอโพธิ์ไทร จังหวัดอุบลราชธานี หมู่บ้านแห่งนี้มีเรื่องราวน่าสนใจหลายอย่าง เริ่มแรกเดิมทีก่อนเดินทางไปถึง ผมจินตนาการถึงหมู่บ้านแห่งนี้ในรูปแบบต่างๆ และพอเดินทางไปถึงบ้านผาชันเป็นครั้งแรก ซึ่งอยู่ในหน้าฝน ผมก็พบว่า ในฤดูฝนหมู่บ้านแห่งนี้กลายเป็นเกาะขนาดย่อมๆ ชาวบ้านบอกว่า "ในฤดูฝน น้ำจากห้วยจะไหลจนท่วมสะพาน และถนนที่เข้าสู่หมู่บ้าน การเดินทางเข้าหมู่บ้านต้องใช้เรือข้ามลำห้วยแล้วไปต่อรถ" ร่องรอยของคำพูดปรากฏให้เห็นเมื่อผมเดินทางเข้าสู่หมู่บ้าน รถข้ามสะพานที่น้ำในลำห้วยเริ่มปริ่มอยู่ใต้สะพาน…